Glichów 1264 – 2014

Pierwsza wzmianka o Glichowie pochodzi z 1264 roku, kiedy to biskup krakowski Prandota wydał dokument, w którym przyznał dziesięcinę ze wsi Glichów oraz Poznachowice klasztorowi cystersów w Szczyrzycu. Następnie wieś była dzierżawiona przez okolicznych możnowładców, między innymi, jak podaje Jan Długosz w swoich Kronikach, w latach 1470 – 1480 Glichów (a także Czernin i Poznachowice Dolne) dzierżył Wydźga z Raciechowic z rodu Strzemieńczyków. W następnych wiekach brak jest udokumentowanych źródeł świadczących o historii Glichowa.
W 1749 roku Glichów, tak jak i inne okoliczne wsie, został nawiedzony przez szarańczę. Owadów było tak dużo, że mieszkańcy myśleli, iż to zaćmienie słońca. Kiedy wreszcie odleciały, ukazał się ogrom zniszczenia, jakie poczyniły.


W 1772 roku, na mocy postanowień I rozbioru Polski podpisanego przez Rosję, Austrię i Prusy, Glichów został poddany władzy austriackiej i pozostał w granicach Austrii (a od 1867 roku Austro-Węgier) aż do roku 1918. W 1782 roku po przeprowadzonej reformie administracyjnej Glichów znalazł się w nowo utworzonym cyrkule bocheńskim. Pod koniec XVIII wieku nastąpiło pogorszenie sytuacji chłopów zamieszkujących Galicję, czyli tereny zaboru austriackiego. Miało to związek z oddzieleniem tych ziem od centralnej Polski, która była wcześniej rynkiem zbytu dla produkcji rolnej i rzemieślniczej. Zachowane dane wskazują na przykład, że w Glichowie pod koniec XVIII wieku wysiewano 49 korców żyta, 8 korców pszenicy, 21 korców jęczmienia oraz aż 102 korce owsa (korzec to dawna miara objętości ciał sypkich równa ok. 120 litrów). Wsie galicyjskie należały do najbiedniejszych obszarów zamieszkanych przez ludność polską. Cechowały się dużym rozdrobnieniem, przeludnieniem i niską kulturą rolną. W wyniku tego spora liczba ludności zmuszona była pracować w majątkach zamożniejszych posiadaczy ziemskich za niskie wynagrodzenie. Wiele osób wyjeżdżało za granicę na stałe lub do pracy sezonowej, zwłaszcza w rolnictwie, na przykład do Prus. W związku z tym nic dziwnego, iż szczególnie burzliwy przebieg miała tzw. rabacja galicyjska na tym terenie. W 1846 roku w Krakowie wybuchło powstanie, władze austriackie zaczęły buntować chłopów przeciwko szlachcie. Tak samo było również w cyrkule bocheńskim, gdzie starosta Bernd namawiał chłopów do wystąpienia przeciw powstańcom. Spotkało się to z żywym odzewem chłopów z Glichowa, Raciechowic i okolicznych wsi, którzy pod wodzą urlopowanego żołnierza Jana Dudzika z Poznachowic Dolnych ruszyli na szlachtę. W Glichowie doszło do najścia na dwór dziedzica Antoniego Komarnickiego, w wyniku czego ucierpiał on sam i jego rodzina.


Prawie do końca XIX wieku mieszkańcy Glichowa nie byli objęci żadnym nauczaniem. Zaledwie kilku z nich umiało czytać i pisać, zdobywając te umiejętności poprzez kontakty z mieszkańcami dworu lub w czasie służby wojskowej. W 1895 roku została zorganizowana szkoła w Czasławiu. Uczęszczały do niej również dzieci z Glichowa i Poznachowic . Jednak po pewnym czasie doszło do nieporozumień miedzy mieszkańcami Glichowa a okolicznych wsi i uczniowie z Glichowa przestali chodzić do szkoły na Wżarach. W roku 1901 na skutek usilnych starań mieszkańców zaczęła w Glichowie działać szkoła. Nauka odbywała się w domu prywatnym na Kowalówce. Brak budynku szkolnego wymusił starania o jego budowę. W 1911 roku, a więc jeszcze za władzy austriackiej, otwarto budynek szkolny składający się z jednej izby lekcyjnej i mieszkania dla nauczyciela (obecnie mieści się w nim siedziba Wiejskiego Domu Kultury). Pierwszym nauczycielem był Adam Malarz, który zamieszkał w szkole wraz z rodzicami. Nauka trwała sześć lat, a uczniowie kończyli klasę czwartą, uczęszczając do niej przez trzy lata. Tylko dzieci biedniejszych mieszkańców nie kończyły szkoły, bo zmuszone były iść na służbę lub pracować z rodzicami we dworze. W czasie I wojny światowej nauka w szkole odbywała się normalnie, przerwana była tylko na okres czterech miesięcy, kiedy front zatrzymał się w Glichowie i okolicznych wsiach.
Rok 1918 dla mieszkańców Glichowa, tak jak i dla wszystkich Polaków, oznaczał odzyskanie niepodległości. Po okresie rządów władz austriackich pozostała szkoła, która działała przez cały okres międzywojenny.

W 1926 roku powstała spółka mleczarska w Raciechowicach. Na czele zarządu stanęła dr Kazimiera Rouppertowa, a jej zastępcą został rolnik z Glichowa – Jan Czarnota. W radzie nadzorczej znalazł się też Wiktor Węglarski – kierownik szkoły z Glichowa. Glichów był jedną z 12 filii spółki, z których dostarczano mleko do Raciechowic.. Senator RP Andrzej Pająk, Wicewojewoda Małopolski Andrzej Harężlak oraz Starosta Myślenicki Józef Tomal dokonali uroczystego przecięcia wstęgi odsłaniającej obelisk upamiętniający obchodu uroczystości.


Szczególnie chlubną rolę odegrał Glichów w czasie II wojny światowej. Wieś stała się wówczas główną bazą działalności konspiracyjnej w okolicy. Kierował nią mieszkaniec Glichowa dr Wojciech Czerwiński. Tajne nauczanie obejmowało klasy VI – VII szkoły podstawowej oraz gimnazjum i liceum. Było ono prowadzone nieprzerwanie od jesieni 1939 do 1945 roku dzięki zaangażowaniu i odpowiedzialności nauczycieli, uczniów oraz miejscowej społeczności. W grudniu 1939 roku delegat do spraw tajnego nauczania przedwojenny dyrektor Gimnazjum i Liceum w Myślenicach Seweryn Udziela zarejestrował Gimnazjum i Liceum w Glichowie w ramach zorganizowanej w województwie sieci tajnego nauczania. Szkoła obejmuje gminy Wiśniowa i Raciechowice (połączone później w jedna gminę z siedzibą w Raciechowicach), a głównym jej ośrodkiem zostaje Glichów.


Jednocześnie Wojciech Czerwiński stał się organizatorem i dowódcą pierwszej komórki wojskowej w Glichowie. Skupił wokół siebie grono zaufanych ludzi, a następnie dobierając kolejnych, zostaje mianowany dowódcą drużyny, a później plutonu. W formacji wojskowej używał pseudonimu „Mojmir”, natomiast w działalności oświatowej „Czapla”.


Dnia 12 września 1944 roku odbyła się bitwa partyzantów z wojskami niemieckimi w okolicach mostu glichowskiego. Siły niemieckie zostały odparte, w wyniku czego musiały się wycofać. Niestety wróciły za kilka dni w zdecydowanie większej liczebności doprowadzając do pacyfikacji sąsiednich wsi – Lipnika i Wiśniowej.


Przełom stycznia i lutego 1945 roku przyniósł wyzwolenie spod panowania niemieckiego. W Glichowie przez kilka dni stacjonowali żołnierze Armii Czerwonej, którzy gotowali typowe rosyjskie potrawy z produktów otrzymywanych od miejscowej ludności. Chociaż zdarzało się, że ginęły zegarki, buty czy instrumenty muzyczne, to na ogół zachowywali się nienagannie.


Rok 1945 oznaczał dla Glichowa, tak jak i dla całego kraju, koniec okupacji niemieckiej, ale nie oznaczał pełnej niepodległości. Polska została wyzwolona przez Armię Czerwoną i miało to swoje konsekwencje. Nowa władza została wprowadzona z nadania Związku Radzieckiego i nie wszyscy się z tym pogodzili. Część z tych, którzy wcześniej walczyli z Niemcami dalej chowała się po lasach tworząc oddziały tzw. „żołnierzy wyklętych”. Sprawozdanie z sytuacji społeczno-politycznej z terenu Gminy Wiśniowa podaje, iż w maju 1946 roku dochodziło jeszcze do ataków ze strony tych żołnierzy na przedstawicieli nowej władzy w terenie. W Glichowie na przykład obrabowano członka Rady Narodowej oraz sołtysa. Wkrótce jednak wzmocnione oddziały Milicji Obywatelskiej zdołały spacyfikować te grupy.


Życie powoli się stabilizowało. Utworzono Kółko Rolnicze zrzeszające rolników z Glichowa. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych przeprowadzono elektryfikację oraz meliorację wsi Gminy Wiśniowa, w tym Glichowa. Na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych powstała droga asfaltowa. W roku 1954, po pożarze zabudowań dworskich, założono w Glichowie Ochotniczą Straż Pożarną, a w roku 1956 nastąpiła jej rejestracja. Działkę pod budowę strażnicy przekazał właściciel dworu Wiktor Węglarski. Pierwszym naczelnikiem został Władysław Stokłosa, który pełnił te funkcję do roku 1963, kiedy to został zastąpiony przez Stanisława Czarnotę będącego naczelnikiem aż do roku 2006. Później w latach 2006-2008 został nim Paweł Lampa, a od roku 2008 do dziś (2014 rok) funkcję tę pełni Jan Topa. W 1958 roku powołano do życia Koło Gospodyń Wiejskich, jego kolejnymi przewodniczącymi były: Olga Szymoniak, Zofia Dudzik i Janina Leśniak, a po reaktywacji w 2008 roku – Władysława Knapik.


Po II wojnie światowej wznowiono w Glichowie oficjalną działalność oświatową. Kilkakrotnie podnoszono stopień organizacyjny szkoły, natomiast warunki lokalowe nie uległy zmianie, co spowodowało, iż nauka prowadzona była również w domach prywatnych (np. u rodzin Putów i Dybłów), a religia we dworze, w strażnicy i u państwa Czarnotów. Dopiero w roku 1974 oddano do użytku budynek nowej szkoły, który służy do dzisiaj. W latach 1965 – 1986 dyrektorem szkoły był Ludwik Kijak, jego następcą wybrano Wacława Skibę, a w roku 1993 dyrektorem została Anna Jasek, która pełniła tę funkcję do 2013 roku. Był to bardzo trudny rok dla całej szkoły i mieszkańców Glichowa, ponieważ z powodu trudności finansowych Gminy Wiśniowa powstał pomysł likwidacji szkół w Glichowie i Kobielniku. Na szczęście udało się temu zapobiec, gdyż zawiązały się stowarzyszenia, które stały się organami prowadzącymi wspomniane szkoły. W przypadku Glichowa było to Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Glichów i Okolic, a jego Prezesem została wybrana Urszula Topa.


W latach osiemdziesiątych powstał w Glichowie teatrzyk prowadzony przez Jolantę Kubacką przy wsparciu straży pożarnej. Występowała w nim młodzież z Glichowa i okolic, niejednokrotnie osiągając sukcesy i wyróżnienia.
W latach osiemdziesiątych powstał pomysł budowy kaplicy w Glichowie, a w roku 1992 poświęcono plac na działce ofiarowanej przez Antoniego Dybła. Głównymi organizatorami byli księża: Jan Osadziński, Wiesław Cygan oraz Ryszard Juszczak.
Po 1989 roku możliwe były wreszcie w pełni demokratyczne wybory. Sołtysami Glichowa wybierano Stanisława Czerwińskiego, Stanisława Czarnotę, Antoniego Dybła oraz Jana Topę, który sprawuje tę funkcje do dziś.


Obecny Glichów (2014 rok) liczy 138 budynków, z czego na stałe zamieszkanych jest 98 domostw, a liczba mieszkańców wynosi 436 osób.



Wprowadził ŁJ, 2014-08-19





[Powrót] [Drukuj]




Aktualności
Ogłoszenia i komunikaty

do góry





Copyright © 2007 Urząd Gminy Wiśniowa, wszelkie prawa zastrzeżone.