Rozproszona wieś (gm. Wiśniowa, 450 mieszk.) położona w tzw. Kotlince Wiśniowej, nad potokiem Czerwin. Nazwa pochodzi od imienia Glich.


Historia

W 1264 r. biskup krakowski Prandota wydał dokument, w którym uposaża cystersów szczyrzyckich dziesięcinami z Glichowa (Gliffov). Wieś stanowiła własność rycerską, w latach 1470-1480 dzierżył ją Wydźga Strzemieńczyk z Raciechowic. Należała do niego również sąsiednia wieś Czerwin (wzm. w 1420 r. jako Czyrnin), w której wtedy znajdowały się 2 karczmy i młyn. Z czasem została ona wchłonięta przez Glichów, ostała się jedynie w nazwie przysiółka i potoku wpadającego do Krzyworzeki. Wsie te wraz z okolicznymi - Wiśniową, Lipnikiem i Kobielnikiem, założono w Czarnym Lesie [...], porastającym niegdyś teren między Szczyrzycem a Łysiną. W czasie okupacji szczególnie w Glichowie aktywna była Wojskowa Służba Kobiet AK (szpital polowy), prowadzono też tajne nauczanie. 12 IX 1944 r. na granicy Glichowa i Poznachowic Dolnych odbyła się bitwa o tzw. most glichowski. Upamiętnia ją pomnik z napisem: "Poległym bohaterom ruchu oporu w zwycięskiej bitwie z żandarmami hitlerowskimi. Społeczeństwo 12 IX 1944-12 IX 1974"


Zabytki

W Glichowie zachował się zespół dworski z XVIII w.: skromny, drewniany dwór wraz z budynkiem gospodarczym, w otoczeniu parku krajobrazowego. Z nielicznych zachowanych drewnianych domów wyróżnić należy najstarszą w miejscowości zagrodę nr 3 z 1881 r.

Góra Grodzisko.
Gmina Wiśniowa spowita śniegiem.

Półtysięczna wieś w gminie Wiśniowa, o charakterze letniskowym, położona u podnóża wschodnich stoków Lubomira i Wierzbanowskiej Góry. Nazwa służebna, pochodzi od kobiałek, wyrabianych niegdyś przez mieszkańców wsi. Zgodnie z drugą hipotezą, związana z dawnym zapisem nazwy "Skobielnik", podobnie jak w przypadku Skomielnej nazwa pochodzi od dźwięku wydawanego przez płynący potok.


Historia

Kobielnik powstał jako osada służebna zamku dobczyckiego w I połowie XIV w. W 1349r. Bodzanta, biskup krakowski, włączył wieś Cobielnik do parafii w Wiśniowej. Rok później Kazimierz Wielki powierza mieszczaninowi dobczyckiemu Januszowi osadę Jastrzębia nad rzeką Smarkawą (Krzyworzeką), obejmującą 40 łanów, którą z czasem włączono do Kobielnika. W roku 1470 Kobielnik liczy 7 łanów zagospodarowanej ziemi, znajdował się tu też młyn. Do starostwa dobczyckiego wieś należała od 1772r. Po przyjęciu dóbr starostwa przez kamerę austriacką w 1786r. Kobielnik dzielił losy "dominium Wiśniowej". W czasie II wojny światowej wieś była silnym ośrodkiem ruchu oporu. Jesienią 1944r. do jednego z domów pod Wierzbanowską Górą przeniesiono z Kornatki szpital polowy obwodu AK "Murawa", kierowany przez dr Zbigniewa Otto Lecha.


Zabytki

W Kobielniku, zdominowanym przez współczesne budownictwo i domki letniskowe zachowało się kilka drewnianych domów z początku XX w. Najciekawszym zabytkiem jest jednak murowana kapliczka stojąca na rzeką w dolnej części wsi (ok. 1750r.) wystawiona na pamiątkę wybawienia od plagi szarańczy, która przez kilka dni 1749r. niszczyła okoliczne pola i lasy.

Wieś (gmina Wiśniowa) w dolinie potoku o tej samej nazwie, rozłożona pod wschodnimi stokami Kamiennika. Nazwa tej liczącej 1400 mieszk. miejscowości pochodzi od rosnących tu niegdyś lasów lipowych, zwanych właśnie Lipnikiem.


Historia

W roku 1346 r. Kazimierz Wielki nadał Teodorykowi zwanemu Sturm (Burza) przywilej lokacji na prawie średzkim 60-łanowej wsi w lesie Lipnik, nad potokiem o tej samej nazwie (nazwę lasu wymienia m.in. dokument kasztelana krakowskiego Spicymira z 1333 r.). Z dokumentu biskupa krakowskiego Bodzanty z 1349 r. wiemy, że Lipnik należał wtedy do parafii w Wiśniowej. Początkowo była to wieś królewska, jednak w 1390 r. Władysław Jagiełło nadał ją w dziedziczne posiadanie Prandocie Lasce w nagrodę za zasługi. Odtąd wieś stała się wsią rycerską. W XV w. jej posiadaczami byli m.in. Jan i Dziersław z Wieruszyc. W czasie rabacji galicyjskiej (1846) w rodzinnej wsi przebywał na urlopie żołnierz Jan Dudzik, który skrzyknął bandę chłopów i na jej czele ograbił dwór Dominika Dąbskiego, a dziedzica, ekonoma dworskiego, leśniczego i podleśniczego nakazał związać i obić cepami. W 1884 r. właścicielem Lipnika był Bogusław Bzowski, po nim Kazimierz Bzowski. W czasie okupacji we wsi rozwijał się ruch oporu i tajne nauczanie. Z miejscowej placówki AK utworzono oddział "Prąd", który latem 1944 r. wszedł w skład zgrupowania "Kamiennik". W domach Lipnika, u stóp Kamiennika kwaterowały też inne oddziały partyzanckie. Prężnie działała terenówka, która 14 VIII 1944 r. bez pomocy oddziałów polowych rozbiła kilkunastoosobową grupę Ukraińców z 14 Dywizji SS "Galizien", rabującą we wsi. Z Lipnika komendant Kościesza dowodził drogą radiową ruchami oddziałów w zwycięskim starciu 12 IX 1944 r., które przeszło do historii pod nazwą bitwy pod Łysiną. Po wyjściu sił partyzanckich poza pierścień okrążenia, 17 i 18 IX 1944 r. oddział niemiecki spacyfikował wieś. W akcji tej zamordowano 5 osób cywilnych oraz spalono 140 domów, ponad 60% zabudowy. W 1966 r. w ścianę Szkoły Podstawowej im. Partyzantów wmurowano tablicę pamiątkową.


Zabytki

Wskutek dużych zniszczeń podczas pacyfikacji w 1944 r. w Lipniku nie znajdziemy wielu obiektów zabytkowych. Na skrzyżowaniu dróg w pobliżu centrum wsi stoi murowana kapliczka z 1930 r. Przy drodze do Trzemeśni figura przydrożna z 1867r.

Lato w pełni.
Gminne uroki.

Poznachowice Dolne położone są w północnej części Kotliny Wiśniowskiej, u podnóża góry Grodzisko (618 m n.p.m.) w paśmie Ciecienia. W zachodniej części wsi, nad potokiem Lipnik, usytuowany jest przysiółek Kretówki, w części wschodniej - przysiółek Pod Grodzisko.


Przy okazji regulowania biegu Krzyworzeki powstały w Poznachowicach dogodne miejsca kąpielowe, we wsi znajduje się także pełnowymiarowe boisko piłkarskie. W czasie wakacji letnich i zimowych możliwe jest wynajęcie kwater w nowo wybudowanych domach prywatnych, przez cały rok natomiast można szukać noclegu w miejscowej remizie strażackiej.


Wieś letniskowa (1100 mieszkańców) nad potokiem o tej samej nazwie, podchodząca wysoko pod przełęcz Jaworzyce (596 m) i Lubomir (904 m). Pod względem administracyjnym należy do gminy Wiśniowa. Nazwa węglówki pochodzi od dawnego zajęcia jej mieszkańców, jakim było wypalanie węgla drzewnego. Z kolei nazwa przysiółka Węgierskie, niegdyś osobnej wsi, pochodzi od osadników przybyłych z Węgier w czasie wojen z Turcją i powstań antyhabsburskich.


Historia

Wieś Węglówka wzmiankowana jest jako osada służebna starostwa dobczyckiego. w 1581 r., powstała być może jeszcze w XV w. Mieszkańcy jej trudnili się pozyskiwaniem drewna z lasów Łysiny oraz wypalaniem węgla drzewnego, który dostarczano do Dobczyc. W 1660 r. sołtysem Węglówki był Wojciech Hubicki, żołnierz króla Jana Kazimierza. W 1661 r. inwentarze wymieniają w sąsiedztwie Węglówki kolejną osadę węglarzy, Węgierkę, wchłoniętą w XVIII w. Po l rozbiorze Polski Węglówka i Węgierka wraz z pozostałymi miejscowościami starostwa dobczyckiego były dzierżawione różnym właścicielom. Na początku XIX w. rząd zdecydował o sprzedaży tych dóbr. Ostatecznie, po perypetiach własnościowych klucz z Węglówka, Wiśniową, Wierzbanową i Kobielnikiem zakupił po 1848 r. Adam Amon, od niego w 1860 r. Feliks hr. Romer. W końcu XIX w. w Węglówce, dotąd należącej do parafii w Wiśniowej, z inicjatywy księdza rodaka Jana Slósarza wybudowano w górnej części wsi kościół Matki Bożej Anielskiej. Z czasem utworzono tu osobną parafię. W 1926 r. ks. Andrzej Murzański przekazał fundusze na budowę nowego kościoła parafialnego w dolnej części Węglówki. Zdarzenie to połączone z zamknięciem górnego kościoła po oddaniu do użytku nowego (1939 r.), spowodowało podział wsi na wiele lat. W okolicy krążyły nawet pogłoski o dwóch nienawidzących się proboszczach, zabiegających o pochowanie zmarłych na ich cmentarzu. Dopiero od 1952 r. msze odprawiane są w obu kościołach. W 1914 r. Węglówka znalazła się w strefie przyfrontowej, a śladem tych wydarzeń są fortyfikacje polowe, zachowane w rejonie Weszkówki, Węgierskiego i na grzbiecie Łysiny. W 1936 r. pochodzący w Węglówki pracownik stacji astronomicznej na Lubomirze, Władysław Lis, miłośnik astronomii, dokonał odkrycia komety. W latach II wojny światowej wieś dała przykład patriotyzmu. Tadeusz Slósarz Ćwiek z Węglówki był w l. 1939-1940 organizatorem ZWZ w południowej części powiatu myślenickiego. W samej Węglówce działała silna komórka ZWZ-AK pod dowództwem Franciszka Kucharzaka ps. Orzeł, podległa placówce w Wiśniowej. W czasie pacyfikacji rejonu Łysiny, 15 IX 1944 r. od strony Węglówki wyruszyły w kierunku Lubomira kolumny niemieckie. Akcja zakończyła się spaleniem obserwatorium na Lubomirze. Na Węgierskim oddział hitlerowców zastrzelił 5 chłopów przyglądających się całej operacji (dziś w miejscu kaźni znajduje się pomnik). W końcu września 1944 r. w osiedlu Weszkówka (Wesfca) stacjonowały przez kilka dni oddziały Zgrupowania AK "Żelbet", a w październiku i listopadzie osiedle Paryłówka było miejscem postoju dowództwa obwodu "Murawa" (ppor. Kościesza) i grupy "Odwet" (mjr Orion). Po wojnie miejscową parafię prowadzili Księża Sercanie, którzy urządzili tu ośrodek seminaryjny (później przeniesiony do Stadnik). W Węglówce powstał też jeden z pierwszych ośrodków ruchu oazowego w diecezji krakowskiej, odwiedzany często przez ówczesnego bpa Karola Wojtyłę. Kultywowane są liczne obrzędy ludowe, a od starszych mieszkańców można usłyszeć wiele dawnych legend i ciekawych opowieści. W związku z planami odbudowy obserwatorium na Lubomirze władze gminne dążą do powstania w rejonie polany Padoły na południowych stokach Lubomira schroniska turystycznego.


Zabytki

Starszy kościół filialny pw. Matki Bożej Anielskiej pochodzi z k. XIX w., przebudowany został w 1905 r. Kościół parafialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy wystawiono w l. 1933-1939. Obie świątynie są murowane. W przysiółku Węgierskie znajduje się murowana kapliczka z 1813 r. z figurką Chrystusa Frasobliwego oraz krzyż przydrożny (żelazny, XIX w.) na kamiennym postumencie. W os. Weszkówka stoi druga kapliczka (pół. XIX w.) z obrazem MB Częstochowskiej. Zachowały się również drewniane domy i spichlerze z lat 1885-1920. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje jedyna zachowana zagroda na Weszkówce (z 1914 r.) z oryginalnym wyposażeniem.

Panorama wsi Węglówka.
Raj dla miłośników śniegu.

Wieś w gminie Wiśniowa (650 mieszkańców), malowniczo położona w obniżeniu Krzyworzeki oraz na stokach Ciecienia i Wierzbanowskiej Góry, na pograniczu Beskidu Średniego i Wyspowego. Nazwa miejscowości pochodzi od imienia Herman, a niegdyś zapisywano ją jako Herzmanowa (Hermani Villa, Herzmanoyka, Jerzmanowa).


Historia

Wieś istniała już przed 1349 r., gdyż wtedy została włączona do parafii w Wiśniowej. W 1365 r. Kazimierz Wielki nadał ją wraz z okolicznymi lasami Goszczowi, synowi Adama z Wiśniowej celem jej przeniesienia na prawo niemieckie. Nadanie to wymienia wiele dawnych nazw geograficznych. Wieś rozciągała się na przestrzeni 40 łanów. Jej granica biegła od lasu królewskiego na Łysinie (Liszina) potokiem Smarkawa aż po karczmę Osikówka, stąd na górę Czeczen (Ciecień), dalej przez potoki Czarny (Czarnipotok) i Glinne, będące dopływami Stradomki, na południe ku granicom wsi Kasina Stara. Wieś należała do starostwa dobczyckiego. W XV w. dzierżawcą 2-łanowego sołectwa w Wierzbanowej jest Stanislaus de Dobczycze. W 1581 r. z Wierzbanowej odprowadzono pobór od łanu sołtysiego i 5 łanów kmiecych. Po zlikwidowaniu starostwa przez władze austriackie wieś stanowiła przez kilkadziesiąt lat własność rządu, a następnie weszła w skład klucza (z Węglówką, Wiśniową i Kobielnikiem). Po 1848 r. jego właścicielem był Adam Amon, a od 1860 r. Feliks hr. Romer. W 1914 r. przez Wierzbanową przechodziła linia frontu. Stąd też południowomorawski 14 pułk Landwehry szturmował o świcie 5 XII 1914 r. rosyjskie pozycje na Dziadkówce. Jesienią 1944 r., po zniszczeniu przez Niemców bazy na Łysinie, Wierzbanową była jednym z punktów stacjonowania Komendy Obwodu AK "Murawa" oraz oddziałów partyzanckich "Dąb" i "Wicher".


Zabytki

W Wierzbanowej znajduje się kilka figur przydrożnych. Na Przeł. Wierzbanowskiej stoi dość prymitywna figura NMP Niepokalanie Poczętej (1885), a przy drodze do Wiśniowej figury Chrystusa Ukrzyżowanego (1864) i św. Jana Nepomucena (1847), a także niewielka kapliczka murowana Ukrzyżowania Pańskiego (XIX w.). We wsi znajduje się też szkoła z pocz. XX w. oraz nieliczne domy drewniane (pocz. XX w.) z ciekawymi motywami zdobienia szczytów.

Duża (1900 mieszkańców) wieś w rozległym obniżeniu doliny Krzyworzeki, na pograniczu Beskidu Średniego i Beskidu Wyspowego. Siedziba władz gminy (7 wsi), przechodzi przezeń ważna droga z Dobczyc do Kasiny Wielkiej, stanowiąca wariant dojazdu z gór w rejon Krakowa w razie zakorkowania popularnej zakopianki.


Historia

Pierwsza wzmianka o wsi Visznowa pochodzi z 1349 r. z dokumentu biskupa krakowskiego Bodzanty, potwierdzającego istnienie tu parafii. W 1390 r. ukształtowała się królewszczyzna dobczycka, a wraz z nią wczesnofeudalne ośrodki grodowe z Wiśniową na poczesnym miejscu. Wieś musiała być dość ważna, skoro rejestry z XVI-XVII w. wymieniają kilku rzemieślników, w tym 3 piekarzy i 4 kijaków (handlarzy mięsem, którzy obnosili je na kiju). Nie wiadomo dokładnie, kiedy Wiśniowa otrzymała przywilej urządzania jarmarków, ale w świetle powyższej informacji wydaje się, że było to dość dawno. Wizytacje szkolne wymieniają w 1596 r. szkołę parafialną i jej kierownika, Stanisława z Radzie, a w 1618 r. Stanisława Przybyłowicza. W 1749 r. okolice Wiśniowej nawiedziła plaga szarańczy. Po podziale starostwa dobczyckiego klucz czterech wsi z Wiśniową stanowił od 1818 r. własność Adama Krzyształowicza, którego wierzytelności przejęła w 1820 r. kamera niepołomicka, a od niej jeden z banków. Następnie, od 1848 r., Wiśniowa stanowiła własność Adama Amona, a od 1860 r. Feliksa Romera. W 1846 r. miejscowi chłopi pod wodzą urlopowanego żołnierza Jana Dudzika dopuścili się rabunku Wiśniewskiego folwarku. Dzięki skrzyknięciu przez organistę i madatariusza grupy chłopów, przy wsparciu trzech żandarmów udało się uratować plebanię od splądrowania przez bandę chłopską (z innych wsi). Miejsce starcia obu grup upamiętnia stojący koło szkoły krzyż, który ufundował mandatariusz Antoni Pleszowski. W czasie l wojny światowej, pod koniec listopada 1914 r. Wiśniowa została zajęta przez wojska rosyjskie. Rosjanie ufortyfikowali wzgórza na zachód od Krzyworzeki, na której to linii trwały tygodniowe walki. O świcie 5 XII Austriacy (80 pp i 14 pp Landwehry) przypuścili szturm na miejscowość od południa, wkrótce też, po zdobyciu wzgórz nad Zasanią, od zachodu zaatakował 30 pp. Żołnierze rosyjscy dostali się w olbrzymi kocioł, wielu zginęło, cofając się od ognia własnej artylerii, która strzelała z Glichowa. Urządzono tymczasowe cmentarze na Kretówkach, Dziadkówce i w Góralskim Potoku, a po przejściu linii frontu założono dwa niewielkie cmentarze (nr 373 na Dziadkówce i 374 przy drodze wiodącej przez wieś). W 1934 r. Wiśniowa stała się siedzibą gminy zbiorowej. W czasie kampanii wrześniowej, przed świtem 4 XI 1939 przeszły tędy w kierunku Kasiny wojska 10 Brygady Kawalerii. Następnego dnia obronę wzgórz nad Wiśniową organizował 24 pułk ułanów oraz 156 pp rez. płka Waleriana Młyńca (zginęło tu trzech żołnierzy, mogiła na cmentarzu). W 1940 r. powstała wskutek zaangażowania ppor. Juliana Oczko Podkowy placówka ZWZ obejmująca teren gmin Raciechowice i Wiśniowa, która w następnych latach wystawiła kompanię, a w 1944 r. batalion terenowy AK. Na terenie placówki operowały liczne oddziały partyzanckie. W samej Wiśniowej rozbito mleczarnię. U północnych granic Wiśniowej miało miejsce decydujące starcie podczas bitwy oddziałów Zgrupowania AK "Kamiennik" z siłami SS 12 IX 1944 r. Po wycofaniu się partyzantów z tego rejonu, Wiśniowa, a szczególnie osiedla pod Księżą Górą, stały się teatrem niezwykle krwawej pacyfikacji, przeprowadzonej przez ukraińskie oddziały SS. Zginęło 78 mieszkańców wsi, a z dymem poszło 13 zagród. Męczeństwo mieszkańców upamiętnia pomnik na zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym. Po wojnie wieś została odznaczona Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy. Po wkroczeniu Armii Czerwonej (21 l 1945) część oddziałów AK nie ujawniła się. Do chwili ujęcia w 1950 r. w rejonie Wiśniowej działał Józef Mika Wrzos (Leszek), pilnie poszukiwany przez UB. Współcześnie Wiśniowa aspiruje do miana ośrodka turystycznego. Na Księżej Górze (poza zasięgiem przewodnika) zbudowano wysoką wieżę widokową, a na Ciecieniu urządzono przecinkę do startów paralotni. Kultywowane są też tradycje ludowe (zespół Bandaburek, w którego repertuarze jest m.in. lokalny taniec o tej nazwie).


Zabytki

Najstarszym zabytkiem jest drewniany kościół pw. św. Marcina, konstrukcji zrębowej z ok. 1730 r. Ma on nawę rozdzieloną słupami, a od prezbiterium oddzieloną tęczą o wykroju trójłukowym. Konsekrowany w 1747 r. W głównym ołtarzu XVII-wieczny obraz Matki Boskiej. Do niedawna w zakrystii przechowywano dwa proporce oddziałów AK (obecnie w Muzeum AK w Krakowie). Dzwon zawieszony w wolno stojącej dzwonnicy odlał w 1726 r. Kasper Kramnitz w Szczyrzycu. Kościół przed wojną obito eternitem, na szczęście ostatnia renowacja przywróciła mu dawny wygląd.

Niezapomniane widoki.



Położenie
Miejscowości
Turystyka
Parafie
Kultura
Herb, flaga
Imprezy
Fotogaleria


Glichów
Kobielnik
Lipnik
Poznachowice Dolne
Węglówka
Wierzbanowa
Wiśniowa

do góry





Copyright © 2007 Urząd Gminy Wiśniowa, wszelkie prawa zastrzeżone.